بهداشت و ایمنی کار

 

 

 * وسايل حفاظت فردي

     بطور كلي وسايل حفاظت فردي وسايلي هستند كه شخص با استفاده از آنها خود را در برابر خطرات محفوظ      مي نمايد. استفاده از لوازم حفاظت فردي از جنبه هاي مختلف حايز اهميت است كه برخي از اين موارد عبارتند از :

* مصون ساختن كارگران يا كاهش اثرات ناشي از حوادث محيط كار

* مصون ساختن كارگران يا كاهش اثرات ناشي از عوامل زيان آور محيط كار

 * رعايت الزامات قانوني

     پيرو ماده 91 قانون كار ، كليه كاركنان ملزم به اجراي دستور العملهاي ايمني و بهداشت حرفه اي و استفاده از وسايل حفاظت فردي در محيط كار مي باشند.

*  انواع متداول لوازم حفاظت فردي :

1-  لباس كار       2-كفش ايمني      3-   كلاه ايمني      4-   ماسك حفاظتي  5-   حفاظهاي صورت و چشمها      6-   حفاظهاي گوش (گوشيها)        7-   حفاظهاي دست (دستكشها)

* لباس كار (حفاظت بدن)

- لباس كاري كه تحت شرايط جوي، شيميايي، فيزيكي و معمولي مورد استفاده قرار مي گيرد، بايستي داراي ويژگيهاي ذيل باشد:

1- اندازه بدن باشد      2-راحت و سبك باشد         3- مانع حركت آزاد نگردد     4- در حد تناسب دفع عرق وگرما را ممكن سازد       5- از فشار مكانيكي و آلودگي به بدن جلوگيري نمايد      6- به آساني قابل شستشو وگندزدايي باشد.

     ساده ترين شكل لباس كار در دو فرم ظاهري بلوزو شلوار (دوتكه) ونوع يكسره و از جنس الياف طبيعي ويا درصدي الياف طبيعي ومصنوعي ودر مواردي تماماً از الياف شيميايي و صنعتي توليد مي شود . بديهي است هر چه الياف بكار رفته شده در پارچه طبيعي‌تر باشد، تبادل حرارتي آسانتر است.

*  انواع لباسهاي كار

الف- لباس حفاظتي در برابر گرما و تشعشعات:

     اين لباسها در برابر گرما از الياف مخصوص با پوششي از آلومينيوم كه تا 90% اشعه مادون قرمز را برگشت مي دهد، ساخته شده و بمنظور كار در مجاورت كوره ها و فرايندهاي حرارتي استفاده مي شود.

 ب- لباس عايق در برابر آب و مواد شيميايي:

     اين لباسها بايستي نسبت به آب و مواد شيميايي نفوذ ناپذير باشند. بعنوان مثال لباس حفاظتي اسيدها و بازها بايستي در برابر مواد مورد نظر مقاوم و بدن را آنچنان بپوشاند كه پوست بدن در هيچ نقطه با اين مواد در تماس نباشد.

*  در استفاده از لباس كار رعايت نكات زير ضروري است:   

 1- در مواردي كه نوع كار ايجاب نمايد كارگر آستين خود را بالا بزند، بايد از لباس كار آستين كوتاه استفاده شود.

2- لباس كار با ماشينهايي كه داراي نقاط گردنده هستند، بايستي تا حد امكان چسبيده به بدن بوده و داراي كمترين نقاط باز و گشاد باشدكه احتمال درگيري آن با ماشين وجود داشته باشد.

3- لباس كار آلوده به مواد سمي (سرب، آرسنيك، جيوه) نبايستي بهيچوجه به منزل برده شود.

* كفش ايمني (حفاظت پا)

     از آنجايي كه عمده ترين خطر تهديد كننده پا در محيطهاي صنعتي له شدن پنجه هاي پا در اثر سقوط ناگهاني اجسام سنگين بر روي پنجه ها و يا برخورد جلوي كفش با قطعات تيز و برنده و آسيب ديدن پنجه پا مي باشد، براي حفاظت پا در برابر اين صدمات كفشهاي ايمني در نظر گرفته شده است كه در قسمت جلويي آنها از پنجه هاي محافظ فولادي استفاده شده و كفه كفش را از يك ماده قابل انعطاف مثل PU (پلي اورتان) مي سازند. قسمت پنجه كفش به تناسب شغل افراد مي تواند از جنس چرم (عايق برق) يا PVC  (عايق شيميايي) نيز باشد.

* كلاه ايمني (حفاظت سر)   

    كلاه ايمني يا باشلق وسيله حفاظتي مناسبي براي جلوگيري از صدمات وارد بر سر در حوادثي همچون سقوط اجسام از ارتفاع مي باشد. استفاده از كلاه ايمني در مشاغل ساختماني و كار با جرثقيل الزامي است.

* ماسك تنفسي (حفاظت تنفسي)

     گرد و غبار، گازهاي سمي و حلالهاي موجود در صنعت زماني كه از راه تنفس وارد بدن شوند، برحسب نوع عامل مي توانند سبب بروز تحريكات ريوي، عفونت و بيماريهاي ريوي در فرد گردند. از اينرو در محيطهايي كه  با وسايل كنترلي نتوان اين آلودگيها را قابل تحمل و در حد استاندارد نگاه داشت بايستي از وسايل حفاظت تنفسي كمك گرفت.

     عموماً به وسايل حفاظت تنفسي، ماسك اطلاق مي گردد. ماسكهاي حفاظت تنفسي بايستي بر اساس نوع آلاينده موجود در صنعت انتخاب و مورد استفاده قرار گيرند.

بر اين اساس چند نوع ماسك وجود دارد كه عبارتند از :

1- ماسكهاي حفاظت در برابر گرد و غبار 

2- ماسكهاي حفاظت در برابر گازها و بخارات شيميايي

3- ماسكهاي هوارسان شيلنگي  

4- ماسكهاي كپسول سرخود

* ماسكهاي حفاظت در برابر گرد و غبار به دو نوع كاغذي (يكبار مصرف) و نمدي (بعضاً قابل شستشو) تقسيم مي شوند.

* ماسكهاي حفاظت در برابر گازها و بخارات به سه نوع وجود دارند:

الف - ماسكهاي فيلتردار (كارتريج دار): اين ماسكها از نظر شكل ظاهري به دو نوع نيم صورت و تمام صورت تقسيم بندي مي شوند كه نوع تمام صورت اين ماسكها براي حفاظت چشمها در برابر مواد شيميايي است كه علاوه بر سيستم تنفسي بر روي چشمها نيز اثرات تحريك كننده دارند.

ب- ماسكهاي نمدي پوشش داده شده با ذغال فعال

ج- ماسكهاي هوارسان شيلنگي و ماسكهاي كپسول سرخود: اين ماسكها در شرايطي استفاده مي شود كه يا فيلتر مناسب جهت حذف آلاينده موجود در هواي محيط وجود نداشته باشد و يا تراكم اكسيژن در محل كمتر از 21% باشد.

 

*  عينكهاي حفاظتي (حفاظت چشم)

¨   جهت محافظت چشمها در مقابل اثرات مكانيكي (پليسه، براده و تكه هاي شكسته قطعات) ، مواد شيميائي (اسيدها، بازها، گرد و غبار، گازهاي تحريك كننده) و نيز عوامل فيزيكي (پرتوها) انواع مختلفي از عينكها و نقابهاي حفاظتي ساخته شده است

¨     طرفين عينك حفاظتي كسانيكه با مواد شيميائي كار ميكنند بايستي بسته بوده ولي امكان ورود هوا موجود باشد.

¨   براي حفاظت در مقابل مخاطرات مكانيكي بايستي از عينكها و يا نقابهايي كه با شيشه نشكن و يا مواد مصنوعي ساخته شده، استفاده كرد.

¨   ساختمان عينكهايي كه براي مقابله با پرتوها بكار مي روند بايستي با توجه به نوع پرتو، قابليت جلوگيري از عبور تشعشعات را داشته باشد.

¨   در صورتي كه چشمان كارگران ضعيف بوده و احتياج به داشتن عينك نمره اي دارند، بايستي از عينك حفاظتي قابل استفاده بر روي عينك نمره اي استفاده نمايند. شيشه عينكهاي حفاظتي بايستي صاف، شفاف، عاري از حباب هوا، ترك، موج يا معايب ديگر باشد.

* گوشيهاي ايمني (حفاظت گوش)

 - در مكانهاي پر سروصدا كه ميزان شدت صدا بيشتر از 85 دسي بل در طي 8 ساعت كار مداوم باشد، بايستي از حفاظهاي گوش استفاده گردد.

- انواع مختلف گوشي ها عبارتند از : توگوشي (اير پلاگ) و روگوشي (اير ماف) كه بسته به نوع صنعت و محيط كار و نيز ميزان مورد نياز كاهش صدا توسط اين گوشيها انتخاب و مورد استفاده قرار مي گيرد.

 - از نظر كيفيت كاربرد روگوشي ها سروصداي بيشتري را نسبت به توگوشي ها جذب مي كنند و بدليل اينكه با قسمتهاي داخل گوش مرتبط نمي باشد مشكلات بهداشتي كمتري نيز دارند اما توگوشي ها امكان انتقال آلوده كننده هاي محيطي را به داخل گوش شخص استفاده كننده زياد كرده و عموماً باعث خارش مي شود. همچنين توگوشي ها سبكتر و ارزانتر از روگوشيها هستند.

- در مجموع با توجه به نكات ذكر شده استفاده از روگوشيها به لحاظ ويژگيهاي مثبت فراوان، بيشتر توصيه مي شود.

- توصيه مي شود كه افراد در معرض سروصدا از گوشي هايي استفاده كنند كه ميزان جذب صدا توسط آنها در فركانسهاي 500  الي 2000 هرتز (فركانس مكالمه) كمتر و در فركانس هاي ديگر جذب بيشتري داشته باشند تا بتواند مكالمات همكاران و مسئولين خود را راحت تر بشنوند، ضمن اينكه كاهش قابل ملاحظه اي در آلودگي صوتي فركانسهاي ديگر داشته باشد.

* كمربندهاي ايمني

- همه كارگراني كه در معرض خطر سقوط قرار دارند (كار در ارتفاع) بايستي از كمربندهاي ايمني كه به محل مناسبي متصل مي گردد، استفاده نمايند. حداقل عرض كمربند ايمني بايستي 12 سانتيمتر و حداقل ضخامت آن 6 ميلي متر ميباشد و استقامت آن در برابر نيروي كششي نبايستي از 1150 كيلوگرم كمتر باشد.

- كمربندهاي ايمني و ضمائم آن بايستي مرتباً بازديد و قطعات فرسوده آن تعويض شود. كليه اجزاء و گيره هاي كمربند بايد داراي مقاومتي برابر مقاومت خود كمربند باشد.

*  دستكشهاي حفاظتي (حفاظت دست)

  - حفاظت از دست و انگشتان اهميت ويژه اي در بحث ايمني دارد، زيرا  حدود 40 درصد از صدمات ناشي از حوادث مربوط به دست و انگشتان مي باشد. از اينرو براي حفاظت از صدمات مكانيكي (ضربه، بريدگي)،‌ صدمات فيزيكي (استرس حرارتي، پرتوها و ارتعاش)، صدمات ناشي از مواد شيميايي (اسيدها و بازها، مواد نفتي و مواد حساسيت زا)،‌ تماس با آلودگيهاي بيولوژيك و خطر برق گرفتگي، دستكشهاي مخصوصي تهيه و عرضه شده است.

برخي از وسايل حفاظت فردي جنبه عمومي نداشته و در موارد خاص مورد استفاده قرار مي گيرند :

* در كارهايي كه پا در خطر بيشتري باشد، بايستي از ساق بند آلومينيومي به همراه كفش ايمني استفاده گردد.

* زماني كه كار بيشتر با زانو زدن همراه است، بايستي از زانوبند چرمي با لايه داخلي مناسب استفاده شود.

*  در مشاغلي كه در معرض برخي مواد شيميايي مؤثر بر پوست (مانند حلالها، روغنها، رنگهاي آلي، اسيدها و بازها، الكلها و نمكها) و يا پرتوها قرار دارند، بايستي از كرمهاي محافظ پوست استفاده گردد.

*  در فعاليتهاي حرارتي همچون جوشكاري و ذوب فلزات بر حسب مورد بايستي از پيش بند، گتر، آستين، روبند، و سربند چرمي استفاده گردد.

منبع :   رونوشت ازمطالب گردآوری شده توسط : مليكا استاد حسين بناء

+ نوشته شده در  سه شنبه هجدهم بهمن 1390ساعت 10:29  توسط گروه بهداشت و ایمنی کار استان قزوین-رجبی |